NOWE PRZEPISY UE O ZATORACH PŁATNICZYCH 2026 – MAKSYMALNIE 30 DNI NA ZAPŁATĘ FAKTUR?
Komisja Europejska kontynuuje prace nad nowym rozporządzeniem dotyczącym zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Projekt przewiduje istotne zmiany dla przedsiębiorców działających na rynku UE, w szczególności dla sektora MŚP. Choć przepisy nadal znajdują się na etapie procesu legislacyjnego i nie weszły jeszcze w życie, już teraz budzą duże zainteresowanie uczestników rynku.
Celem projektowanych regulacji jest ograniczenie zatorów płatniczych oraz poprawa płynności finansowej przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich firm, które najdotkliwiej odczuwają skutki opóźnień w płatnościach.
Nowe prawo radykalnie zmienia dotychczasowe reguły gry – skróci dopuszczalne terminy płatności, zwiększy ochronę wierzycieli i nałoży dodatkowe obowiązki na przedsiębiorców oraz instytucje publiczne. Firmy, które nie przygotują się na te zmiany, mogą odczuć ich skutki w postaci kar, wyższych kosztów finansowania czy utraty płynności.
Czym są zatory płatnicze?
Zatory płatnicze to sytuacje, w których jedna firma nie reguluje należności wobec swojego kontrahenta w ustalonym terminie. Powoduje to efekt domina – kolejne przedsiębiorstwa także nie otrzymują pieniędzy i nie są w stanie terminowo spłacać własnych zobowiązań. W praktyce oznacza to blokowanie przepływu gotówki w gospodarce, co szczególnie uderza w małe i średnie przedsiębiorstwa. Zatory płatnicze destabilizują rynek i zagrażają płynności finansowej firm, dlatego chcąc im zapobiec, zdecydowano się na projekt zmian obowiązujących regulacji. Po wejściu w życie nowych przepisów łatwiej będzie ograniczyć skalę tego zjawiska i zapewnić większą stabilność obrotu gospodarczego w całej UE.
Polecamy także artykuł: Pozbądź się długów – platforma wsparcia dla przedsiębiorców i konsumentów w kryzysie
Zatory płatnicze – nadchodzące zmiany
JEDNOLITY TERMIN PŁATNOŚCI – 30 DNI
Projekt rozporządzenia określa, jakie są terminy płatności w transakcjach handlowych. Zakłada wprowadzenie jednolitego maksymalnego terminu płatności wynoszącego 30 dni w transakcjach handlowych pomiędzy przedsiębiorcami. Rozwiązanie to miałoby obowiązywać co do zasady we wszystkich państwach członkowskich UE.
Oznacza to odejście od obecnie funkcjonujących regulacji, które w wielu przypadkach dopuszczają stosowanie 60-dniowych terminów płatności.
SZCZEGÓLNA OCHRONA MŚP
Planowane przepisy mają wzmocnić pozycję mikro, małych i średnich przedsiębiorców wobec większych kontrahentów. Zgodnie z założeniami projektu, przedsiębiorcy nieposiadający statusu dużego przedsiębiorcy mają zostać objęci bardziej rygorystyczną ochroną przed nadmiernie wydłużanymi terminami zapłaty.
W praktyce może to oznaczać brak możliwości umownego wydłużania terminów płatności ponad ustawowy limit 30 dni w relacjach z udziałem MŚP.
OGRANICZENIE SWOBODY KONTRAKTOWEJ
Jednym z najbardziej dyskutowanych elementów projektu jest istotne ograniczenie zasady swobody umów. Dotychczas przedsiębiorcy mogli – w określonych przypadkach – uzgadniać dłuższe terminy płatności, o ile nie były one rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.
Nowe rozporządzenie ma ograniczyć możliwość stosowania takich rozwiązań, co może wymusić zmianę dotychczasowych modeli współpracy handlowej, szczególnie w branżach operujących na wydłużonych cyklach rozliczeniowych.
AUTOMATYCZNE ODSETKI ZA OPÓŹNIENIE
Projekt utrzymuje zasadę automatycznego naliczania odsetek za opóźnienia w płatnościach. Wierzyciel nie będzie musiał podejmować dodatkowych działań w celu dochodzenia rekompensaty za nieterminową zapłatę.
Planowane przepisy przewidują również utrzymanie prawa do rekompensaty kosztów odzyskiwania należności.
NOWE OBOWIĄZKI DLA PRZEDSIĘBIORCÓW
Jeżeli projekt zostanie przyjęty w obecnym kształcie, przedsiębiorcy będą musieli dostosować m.in.:
- procedury obiegu dokumentów i akceptacji faktur,
- polityki zakupowe i sprzedażowe,
- wzory umów handlowych,
- systemy księgowe i windykacyjne.
Zmiany mogą mieć szczególne znaczenie dla dużych podmiotów współpracujących z sektorem MŚP, ponieważ konieczne będzie skrócenie dotychczas stosowanych terminów rozliczeń.
KARY I SANKCJE ZA ZATORY PŁATNICZE
Nowe przepisy przewidują szereg konsekwencji dla podmiotów, które nie dostosują się do zasad. Jakie kary za zatory płatnicze przewidziano? Poza obowiązkiem zapłaty odsetek i rekompensaty za koszty odzyskiwania należności projekt przewiduje również mechanizmy egzekwowania przepisów przez właściwe organy krajowe. Ostateczny zakres sankcji będzie jednak zależał od treści przyjętych regulacji.
Podsumowując, mają zostać wprowadzone jednolite i surowsze zasady dotyczące terminów płatności, aby skutecznie ograniczyć zatory płatnicze. Nowe prawo ma chronić przede wszystkim małe i średnie przedsiębiorstwa oraz zapewnić bardziej stabilny obrót gospodarczy w całej Unii Europejskiej. W przypadku trudności z egzekwowaniem płatności lub konieczności dochodzenia roszczeń rozwiązaniem może być profesjonalna windykacja należności, którą świadczy m.in. kancelaria prawna GFP Legal, wspierając firmy w odzyskiwaniu swoich pieniędzy i zabezpieczaniu płynności finansowej.
ZATORY PŁATNICZE 2026 – najczęściej zadawane pytania
Kogo dotyczy ustawa o zatorach płatniczych?
Potocznie określana jako ustawa o zatorach płatniczych, a tak naprawdę ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych dotyczy przedsiębiorców zawierających transakcje handlowe. Jej celem jest ograniczenie opóźnień w płatnościach pomiędzy firmami oraz ochrona podmiotów, które najdotkliwiej odczuwają skutki zatorów płatniczych. Projektowane przepisy unijne mają w przyszłości jeszcze bardziej wzmocnić ochronę wierzycieli i ujednolicić zasady obowiązujące na rynku europejskim.
Jak będą naliczane odsetki za opóźnienie w płatności?
Projektowane regulacje przewidują automatyczne naliczanie odsetek za opóźnienie bez konieczności podejmowania dodatkowych działań przez wierzyciela. Odsetki miałyby być liczone od dnia otrzymania faktury lub odbioru towaru albo usługi – w zależności od tego, które zdarzenie nastąpi później. Projekt nie przewiduje możliwości umownego wyłączenia prawa do odsetek.
Jaką rekompensatę będzie można otrzymać za opóźnioną płatność?
Projekt rozporządzenia przewiduje jednorazową rekompensatę za koszty odzyskiwania należności. Jej wysokość ma zależeć od wartości transakcji i wynosić odpowiednio 50 euro, 100 euro lub 150 euro. Rozwiązanie to ma dodatkowo motywować dłużników do terminowego regulowania zobowiązań.
Kto raportuje zatory płatnicze?
W Polsce obowiązek składania sprawozdań o stosowanych terminach zapłaty dotyczy największych przedsiębiorców wskazanych w ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Zakres obowiązków wynikających z projektowanych regulacji unijnych może jeszcze ulec zmianie na etapie prac legislacyjnych.
Jakie obowiązki mają dotyczyć generalnych wykonawców w zamówieniach publicznych?
Projekt zakłada, że generalni wykonawcy będą musieli wykazać terminowe regulowanie należności wobec bezpośrednich podwykonawców. Brak dowodu dokonania płatności może skutkować obowiązkiem poinformowania Prezesa UOKiK przez zamawiającego.
Jak długo będzie mogła trwać procedura odbioru towarów lub usług?
Projektowane przepisy zakładają, że procedury związane z odbiorem towarów, usług, dzieł lub robót budowlanych będą mogły być stosowane wyłącznie w uzasadnionych przypadkach. Strony umowy będą musiały szczegółowo określić zasady takiej procedury, a jej czas trwania nie będzie mógł przekroczyć 30 dni.
Materiał prasowy: radca prawny Bartosz Fogel.
