Opłata SUP w praktyce – kogo dotyczy i jak ją naliczać?
W maju 2023 roku w Polsce weszły w życie przepisy wprowadzające tzw. opłatę SUP (Single Use Plastics), wynikającą z implementacji unijnej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2019/904. Jej celem jest ograniczenie wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (tzw. dyrektywy plastikowej). Przedsiębiorcy zobowiązani do pobierania opłaty SUP po raz pierwszy musieli odprowadzić należność z tytułu opłat SUP za 2024 rok do właściwego marszałka województwa w terminie do 17 marca 2025 roku. Jakie obowiązki wynikają z nowych regulacji i kto jest zobowiązany do poboru opłaty SUP? Co to dokładnie jest? Wyjaśniamy.
OPŁATA SUP – KOGO DOTYCZY?
Opłata SUP jest pobierana od użytkownika końcowego, a do jej poboru zobowiązane są podmioty prowadzące jednostkę handlu detalicznego, jednostkę handlu hurtowego lub jednostkę gastronomiczną.
Przepisy nie definiują wprost podmiotów, które obejmuje opłata SUP. Kogo dotyczy jednak w praktyce? Są to sklepy, hurtownie, restauracje, kawiarnie czy firmy cateringowe. Obowiązek pobrania opłaty powstaje, gdy klient nabywa produkty objęte regulacją w celu ich własnego użytku.
Ponadto, do pobrania opłaty SUP jest również zobowiązany przedsiębiorca pakujący i oferujący – za pomocą urządzenia vendingowego, w tym umieszczonego także w miejscach innych niż jednostki handlu detalicznego, jednostki handlu hurtowego lub jednostki gastronomiczne – napoje lub żywność w produktach jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienionych w załączniku nr 6 do ustawy będących opakowaniami.
Przedsiębiorcy powinni również pamiętać o obowiązku powiadamiania klientów o zasadach poboru opłaty SUP. Informacja dla klienta powinna być przekazywana w sposób jasny i czytelny – np. na paragonie, w regulaminie lub przy kasie.
KIM JEST UŻYTKOWNIK KOŃCOWY?
Użytkownik końcowy to każdy, kto kupuje produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, opakowania jednorazowego użytku lub żywność i napoje w takich opakowaniach na własne potrzeby, bez zamiaru ich dalszej odsprzedaży. Może to być zarówno konsument, jak i przedsiębiorca wykorzystujący te produkty w swojej firmie.
WERYFIKACJA UŻYTKOWNIKA KOŃCOWEGO
Przedsiębiorca powinien określić, czy kupujący jest użytkownikiem końcowym. W sprzedaży detalicznej przyjmuje się, że zakup na paragon oznacza nabycie na potrzeby własne. W obrocie B2B można stosować oświadczenia nabywcy, potwierdzające cel zakupu.
JAK POKAZAĆ OPŁATĘ SUP NA PARAGONIE?
W praktyce przedsiębiorcy często mają wątpliwości, jak prawidłowo wykazać opłatę SUP na paragonie, aby spełnić wymogi prawa i zaleceń Ministerstwa Finansów. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, opłata SUP na paragonie stanowi element ceny towaru lub usługi, a nie odrębne świadczenie. Oznacza to, że nie ma obowiązku wykazywania jej jako osobnej pozycji na paragonie fiskalnym. W przypadku sprzedaży napoju, posiłku lub innego produktu w opakowaniu jednorazowym, powinna być wliczona w cenę końcową produktu i ewidencjonowana pod tą samą stawką VAT, jaka obowiązuje dla danego towaru lub usługi.
Jeżeli jednak przedsiębiorca sprzedaje samo opakowanie (np. kubek, wieczko lub pojemnik) bez zawartości, dopuszczalne jest, aby opłata SUP na paragonie została wykazana jako odrębna pozycja – z zastosowaniem właściwej stawki VAT, najczęściej 23%. W takiej sytuacji należy pamiętać, że opłata SUP a VAT są ze sobą powiązane – opłata stanowi element podstawy opodatkowania i powinna być rozliczana według tej samej stawki, co sprzedawany towar. <
Warto również wiedzieć, że pobrana opłata SUP nie stanowi przychodu przedsiębiorcy, a jej kwota musi zostać przekazana na rachunek właściwego marszałka województwa.
Z punktu widzenia zgodności z przepisami kluczowe jest odpowiednie dostosowanie systemu kasowego (POS), tak aby umożliwiał on prawidłowe ewidencjonowanie sprzedaży produktów objętych obowiązkiem poboru tej daniny. Prawidłowe ujęcie opłaty SUP na paragonie pozwala uniknąć nieprawidłowości w rozliczeniach i zapewnia zgodność z wymogami prawa środowiskowego oraz podatkowego.
Polecamy także artykuł: Reklama suplementów diety – nowe zasady, zakazy, ograniczenia i kary
JAKIE PRODUKTY PODLEGAJĄ OPŁACIE SUP?
Obowiązek pobrania opłaty SUP powstaje wyłącznie w przypadku, kiedy użytkownik końcowy nabywa:
- kubki na napoje, w tym ich pokrywki i wieczka
- pojemniki na żywność, w tym pojemniki takie jak pudełka, z pokrywką lub bez, stosowane w celu umieszczania w nich żywności, która spełnia określone cechy wskazane w ustawie o opłacie produktowej,
- napoje lub żywność pakowane w takie produkty.
Aby powstał obowiązek zapłaty opłaty SUP, wymienione kubki i pojemniki na żywność muszą jednak spełniać kilka cech:
- być opakowaniami,
- być przeznaczone do jednorazowego użytku,
- zostać wykonane z tworzyw sztucznych,
- w przypadku pojemników na żywność – dodatkowo należy poddać analizie cechy żywności, która ma być umieszczana w pojemniku.
JAKA JEST OPŁATA SUP W BDO?
Opłata SUP w systemie BDO wynosi 0,20 zł za kubek oraz 0,25 zł za pojemnik na żywność wykonany z tworzyw sztucznych. Stawki te zostały określone w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska i mają zastosowanie do każdej sztuki wydanej użytkownikowi końcowemu. Przedsiębiorcy zobowiązani do poboru opłaty muszą prowadzić dokładną ewidencję liczby wydanych produktów objętych opłatą oraz uwzględnić te dane w sprawozdaniu BDO. Gdzie zapłacić opłatę SUP? Pobraną kwotę przekazuje się na rachunek właściwego marszałka województwa w ustawowym terminie.
POJEMNIKI NA ŻYWNOŚĆ – DODATKOWE WYMOGI
Obowiązek pobrania opłaty SUP nie powstaje w przypadku oferowania wszystkich jednorazowych pojemników na żywność z tworzyw sztucznych. Dokonując oceny, czy konieczne jest pobranie opłaty SUP, należy przeanalizować dodatkowo jaka żywność ma być umieszczana w pojemnikach.
Opłata konsumencka SUP obejmuje pojemniki na żywność, w tym pojemniki takie jak pudełka, z pokrywką lub bez, stosowane w celu umieszczania w nich żywności, która jest:
- przeznaczona do bezpośredniego spożycia, na miejscu lub na wynos – weryfikując spełnienie tej cechy należy więc wziąć pod uwagę charakter produktów, które znajdują się w pojemniku na żywność;
- zazwyczaj spożywana bezpośrednio z pojemnika – w tym zakresie warto ocenić kształt pojemnika – czy umożliwia lub ułatwia jedzenie znajdujących się w nim produktów bezpośrednio z tego pojemnika;
- gotowa do spożycia bez dalszej obróbki, takiej jak przyrządzanie, gotowanie czy podgrzewanie – należy brać pod uwagę czy żywność nie wymaga np. zamrażania, przyrządzania, gotowania czy podgrzewania, w tym smażenia, grillowania, pieczenia, podgrzewania w kuchence mikrofalowej czy opiekania.
Wymienione powyżej kryteria powinny zostać spełnione łącznie. Jeśli podczas analizy ustalicie Państwo, że któreś z powyższych kryteriów nie jest spełnione, nie zachodzi obowiązek pobrania opłaty.
OPŁATA SUP – PODSUMOWANIE
Nowe przepisy związane z opłatą SUP nakładają dodatkowe obowiązki na sprzedawców detalicznych, hurtowych i gastronomicznych. Kluczowe jest prawidłowe zidentyfikowanie użytkownika końcowego oraz stosowanie odpowiednich narzędzi weryfikacyjnych.
W razie wątpliwości warto skorzystać z profesjonalnej porady prawnej, aby uniknąć potencjalnych sankcji za błędne naliczenie lub brak naliczenia opłaty SUP.
Dowiedz się więcej o przepisach dotyczących branży spożywczej i obowiązkach przedsiębiorców w zakresie materiałów kontaktujących się z żywnością – sprawdź ofertę kancelarii GFP Legal w zakresie prawa żywnościowego. Nasz zespół ekspertów wspiera przedsiębiorców z branży spożywczej w zakresie wdrażania przepisów dotyczących opakowań, etykietowania i bezpieczeństwa żywności.
Materiał prasowy: radca prawny Bartosz Fogel.
