Cable pooling w ramach nowelizacji ustawy o OZE
Cable pooling od października 2023 r. funkcjonuje w polskim porządku prawnym jako rozwiązanie, które ma ułatwić rozwój odnawialnych źródeł energii poprzez lepsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej.
Czym jest cable pooling? Na jakich zasadach możliwe jest przyłączanie instalacji OZE w ramach cable poolingu? Jakie wymagania prawne i techniczne muszą spełnić inwestorzy planujący współdzielenie przyłącza? Na wszystkie te pytania znajdziesz odpowiedź w poniższym artykule.
Cable pooling – co to jest i na czym polega?
Cable pooling, czyli po polsku współdzielenie przyłącza to mechanizm pozwalający na wykorzystanie tego samego przyłącza do sieci elektroenergetycznej w celu podłączenia więcej niż jednej instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE). Innymi słowy, cable pooling polega na łączeniu różnych źródeł wytwórczych OZE w jednym miejscu przyłączenia.
Dobrym przykładem są tutaj hybrydowe instalacje OZE, które łączą farmę wiatrową i farmę słoneczną na jednym przyłączu. Cable pooling w praktyce pozwala dzięki temu zwiększyć efektywność wykorzystania istniejącej infrastruktury przyłączeniowej oraz wspierać bardziej zrównoważoną produkcję energii. Z perspektywy inwestorów cable pooling w OZE może również ułatwiać realizację nowych projektów energetycznych, szczególnie tam, gdzie uzyskanie kolejnych warunków przyłączenia do sieci jest utrudnione.
Cable pooling – ustawa i ramy prawne współdzielenia przyłącza OZE
Ramy prawne dla funkcjonowania cable poolingu w Polsce określają przepisy ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1762).
Wprowadzone regulacje stanowiły odpowiedź na jeden z istotnych problemów sektora OZE, czyli ograniczone możliwości przyłączania nowych instalacji do sieci elektroenergetycznych. Ustawa o cable poolingu wprowadziła możliwość bardziej elastycznego wykorzystania istniejących punktów przyłączenia, przy zachowaniu określonych wymogów technicznych i prawnych.
Kluczowe założenia tych przepisów to:
- możliwość przyłączenia wielu instalacji OZE do jednego miejsca przyłączenia o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV, zarówno dla jednego podmiotu, jak i dla wielu podmiotów (w tym drugim przypadku wymaga się zawarcia porozumienia – Cable Pooling Agreement),
- wydawanie jednych warunków przyłączenia dla instalacji OZE przyłączanych na zasadach cable poolingu oraz zawieranie jednej umowy przyłączeniowej z operatorem sieci,
- możliwość przyłączania instalacji, których suma mocy zainstalowanej przekracza moc przyłączeniową, z zachowaniem odpowiednich regulacji i sankcji za przekroczenie mocy przyłączeniowej,
- wymóg zawarcia Cable Pooling Agreement (CPA), czyli porozumienia między wytwórcami OZE określającego zasady współpracy w zakresie użytkowania wspólnego przyłącza do sieci elektroenergetycznej,
- warunki przyłączenia i konieczność posiadania oddzielnych punktów pomiarowych dla każdej instalacji OZE podłączanej na zasadach cable poolingu,
- sankcje w przypadku przekroczenia mocy przyłączeniowej, takie jak naliczanie opłat za nadmiarową energię elektryczną lub ograniczenie czy nawet całkowite wstrzymanie dostarczania energii do sieci.
Obowiązujące przepisy określające zasady cable poolingu i prawa energetycznego wymagają więc od inwestorów nie tylko odpowiedniego przygotowania technicznego instalacji, ale również prawidłowego uregulowania relacji pomiędzy podmiotami korzystającymi ze wspólnego przyłącza.
W przypadku projektów realizowanych przez kilku wytwórców szczególne znaczenie ma odpowiednie przygotowanie dokumentacji oraz ustalenie zasad współpracy jeszcze przed rozpoczęciem eksploatacji instalacji.
Czym jest Cable Pooling Agreement (CPA)?
Aby możliwe było funkcjonowanie instalacji OZE należących do kilku podmiotów na zasadach cable poolingu, konieczne jest zawarcie pomiędzy nimi porozumienia, zwanego CPA (z ang. Cable Pooling Agreement). Porozumienie to stanowi podstawę współpracy wytwórców OZE w zakresie korzystania ze wspólnego przyłącza do sieci elektroenergetycznej. Przepisy precyzyjnie określają, jakie elementy powinny być uwzględnione w treści takiego porozumienia.
W praktyce dobrze przygotowane CPA powinno uwzględniać między innymi kwestie związane z odpowiedzialnością stron, podziałem obowiązków technicznych oraz zasadami postępowania w przypadku wystąpienia problemów związanych z funkcjonowaniem instalacji. Ma to szczególne znaczenie w projektach, w których jedno przyłącze wykorzystywane jest przez kilku niezależnych inwestorów.
Warto odnotować, że w przypadku zbycia przez danego wytwórcę instalacji OZE przyłączonej do sieci na zasadach cable poolingu, wszelkie prawa i obowiązki wynikające z zawartego porozumienia (CPA) przechodzą na nabywcę instalacji OZE.
Cable pooling a magazyny energii
Magazyn może pełnić funkcję uzupełniającą wobec instalacji OZE, umożliwiając przechowywanie nadwyżek energii i jej wykorzystanie w bardziej odpowiednim momencie.
W przypadku instalacji działających w ramach cable poolingu magazyn energii może wspierać zarządzanie produkcją oraz ułatwiać optymalne wykorzystanie dostępnej mocy przyłączeniowej. Należy jednak pamiętać, że sposób funkcjonowania takiego układu musi być zgodny z obowiązującymi przepisami oraz warunkami określonymi przez operatora systemu elektroenergetycznego.
Połączenie kilku źródeł energii wraz z magazynem może zwiększyć elastyczność projektu, ale wymaga szczegółowej analizy technicznej i prawnej już na etapie planowania inwestycji.
Warunki przyłączenia i punkty pomiarowe
Dla instalacji OZE przyłączonych do sieci w jednym miejscu przyłączenia wydawane są jedne warunki przyłączenia. Każda z instalacji OZE przyłączana do sieci elektroenergetycznej na zasadach cable poolingu powinna posiadać oddzielny, dedykowany punkt pomiarowy.
Prawidłowe przygotowanie wniosku nie jest jednak jedynym warunkiem realizacji takiego projektu. Instalacje muszą również spełniać wymagania techniczne określone przez operatora sieci, a inwestorzy powinni posiadać wszystkie dokumenty i uzgodnienia wymagane przepisami. Jeżeli ze wspólnego przyłącza ma korzystać kilku niezależnych wytwórców, konieczne jest ponadto zawarcie porozumienia CPA (Cable Pooling Agreement).
Sankcje za przekroczenie mocy przyłączeniowej
W przypadku, gdy wytwórcy energii przekroczą określoną moc przyłączeniową, operator systemu elektroenergetycznego odpowiedzialny za dane przyłączenie ma prawo do naliczenia opłaty w wysokości odpowiadającej opłacie za nielegalne pobieranie energii elektrycznej w odniesieniu do nadmiarowej energii, która została wprowadzona do sieci w wyniku przekroczenia mocy przyłączeniowej.
Dodatkowo operator systemu elektroenergetycznego ma możliwość ograniczenia lub całkowitego wstrzymania dostarczania energii elektrycznej do sieci w przypadku przekroczenia mocy przyłączeniowej. Te działania mogą zostać podjęte bez konieczności wypłaty jakichkolwiek rekompensat oraz bez ponoszenia odpowiedzialności za ewentualne skutki wynikłe z takiego ograniczenia lub odłączenia.
Z tego względu już na etapie projektowania inwestycji należy przewidzieć rozwiązania umożliwiające skuteczne kontrolowanie łącznej mocy instalacji korzystających ze wspólnego przyłącza. W przypadku cable poolingu prawidłowe zarządzanie produkcją energii pozostaje równie istotne podczas późniejszej eksploatacji, ponieważ pozwala ograniczyć ryzyko przekroczeń, dodatkowych opłat oraz czasowego wstrzymania możliwości wprowadzania energii do sieci.
Cable pooling – wsparcie prawne dla inwestorów OZE
Realizacja projektu wykorzystującego cable pooling w Polsce wymaga połączenia aspektów technicznych, administracyjnych oraz prawnych. Odpowiednie przygotowanie dokumentacji, analiza obowiązków stron oraz prawidłowe uregulowanie zasad współpracy pomiędzy wytwórcami mają duże znaczenie dla sprawnego funkcjonowania instalacji.
GFP Legal zapewnia wsparcie prawne dla podmiotów działających w sektorze odnawialnych źródeł energii. Prawnik OZE może pomóc m.in. w analizie regulacji dotyczących przyłączeń, przygotowaniu umów, określeniu obowiązków inwestorów oraz właściwym uregulowaniu współpracy pomiędzy uczestnikami projektu.
Przed rozpoczęciem inwestycji warto również przeanalizować wymagania dotyczące samych instalacji oraz procesów administracyjnych. Pomocne mogą być materiały dotyczące pojęcia i rodzajów instalacji OZE w Polsce oraz wymogów budowlanych dla instalacji odnawialnych źródeł energii.
Prawidłowe przygotowanie inwestycji już na początkowym etapie pozwala ograniczyć ryzyko problemów związanych z późniejszym funkcjonowaniem instalacji oraz korzystaniem ze wspólnej infrastruktury przyłączeniowej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania dotyczące cable poolingu
Jak działa cable pooling w Polsce?
W Polsce cable pooling (współdzielenie przyłącza elektroenergetycznego przez różne źródła OZE) działa na podobnych zasadach co w innych krajach europejskich (np. w Holandii czy Danii), jednak wciąż boryka się z większymi ograniczeniami technicznymi i prawnymi, przez co rozwija się wolniej.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby skorzystać z cable poolingu?
Aby skorzystać z cable poolingu, konieczne jest spełnienie wymagań technicznych i formalnych określonych przepisami prawa energetycznego oraz wymaganiami operatora sieci. Inwestorzy muszą posiadać odpowiednią dokumentację, uzyskać warunki przyłączenia oraz – w przypadku kilku podmiotów – zawrzeć porozumienie CPA.
Czy cable pooling pozwala przyłączyć kilka instalacji OZE do jednego przyłącza?
Tak. Jednym z głównych założeń cable poolingu OZE jest umożliwienie przyłączenia kilku instalacji odnawialnych źródeł energii do jednego miejsca przyłączenia. Pozwala to na wykorzystanie wspólnej infrastruktury i bardziej efektywne zarządzanie dostępną mocą.
Czy cable pooling wymaga osobnych punktów pomiarowych?
Tak. Każda instalacja OZE przyłączona w ramach cable poolingu powinna posiadać własny, dedykowany punkt pomiarowy, który pozwala na prawidłowe rozliczanie energii.
Materiał prasowy: radca prawny Bartosz Fogel.
